<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">(11) 1. Sambodhavaggo</p>

<p rend="subhead">1. Pubbevasambodhasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="104"><hi rend="paranum">104</hi><hi rend="dot">.</hi> Tatiyassa <pb ed="V" n="2.0221" /><pb ed="M" n="2.0230" /> paṭhame <hi rend="bold">pubbeva sambodhā</hi>ti sambodhito pubbeva, ariyamaggappattito aparabhāgeyevāti vuttaṃ hoti. <hi rend="bold">Anabhisambuddhassā</hi>ti appaṭividdhacatusaccassa. <hi rend="bold">Bodhisattasseva sato</hi>ti bujjhanakasattasseva sato, sammāsambodhiṃ adhigantuṃ ārabhantasseva sato, sambodhiyā vā sattasseva laggasseva sato. Dīpaṅkarassa hi bhagavato pādamūle aṭṭhadhammasamodhānena abhinīhārasamiddhito pabhuti tathāgato sammāsambodhiṃ satto laggo ‘‘pattabbā mayā esā’’ti tadadhigamāya parakkamaṃ amuñcantoyeva āgato, tasmā bodhisattoti vuccati. <hi rend="bold">Ko nu kho</hi>ti katamo nu kho. <hi rend="bold">Loko</hi>ti saṅkhāraloko. <hi rend="bold">Assādo</hi>ti madhurākāro. <hi rend="bold">Ādīnavo</hi>ti anabhinanditabbākāro. <hi rend="bold">Tassa mayha</hi>nti tassa evaṃ bodhisattasseva sato mayhaṃ. <hi rend="bold">Chandarāgavinayo chandarāgappahāna</hi>nti nibbānaṃ āgamma ārabbha paṭicca chandarāgo vinayaṃ gacchati pahīyati, tasmā nibbānaṃ ‘‘chandarāgavinayo chandarāgappahāna’’nti vuccati. <hi rend="bold">Idaṃ lokanissaraṇa</hi>nti idaṃ nibbānaṃ lokato nissaṭattā lokanissaraṇanti vuccati. <hi rend="bold">Yāvakīva</hi>nti <pb ed="P" n="2.0366" /> yattakaṃ pamāṇaṃ kālaṃ. <hi rend="bold">Abbhaññāsi</hi>nti abhivisiṭṭhena ariyamaggañāṇena aññāsiṃ. <hi rend="bold">Ñāṇañca pana me dassana</hi>nti dvīhipi padehi paccavekkhaṇañāṇaṃ vuttaṃ. Sesamettha uttānamevāti.</p>

<p rend="subhead">2. Paṭhamaassādasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="105"><hi rend="paranum">105</hi><hi rend="dot">.</hi> Dutiye <hi rend="bold">assādapariyesanaṃ acari</hi>nti assādapariyesanatthāya acariṃ. Kuto paṭṭhāyāti? Sumedhakālato paṭṭhāya. <hi rend="bold">Paññāyā</hi>ti sahavipassanāya maggapaññāya. <hi rend="bold">Sudiṭṭho</hi>ti suppaṭividdho. Iminā upāyena sabbattha attho veditabbo. Tatiyaṃ sabbattha uttānameva.</p>

<p rend="subhead">4. Samaṇabrāhmaṇasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="107"><hi rend="paranum">107</hi><hi rend="dot">.</hi> Catutthe <pb ed="M" n="2.0231" /><pb ed="V" n="2.0222" /><hi rend="bold">sāmaññattha</hi>nti catubbidhaṃ ariyaphalaṃ. Itaraṃ tasseva vevacanaṃ. Sāmaññatthena vā cattāro maggā, brahmaññatthena cattāri phalāni. Imesu pana catūsupi suttesu khandhalokova kathito.</p>

<p rend="subhead">5. Ruṇṇasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="108"><hi rend="paranum">108</hi><hi rend="dot">.</hi> Pañcamaṃ atthuppattiyā nikkhittaṃ. Katarāya atthuppattiyā? Chabbaggiyānaṃ anācāre. Te kira gāyantā naccantā hasantā vicariṃsu. Bhikkhū dasabalassa ārocayiṃsu. Satthā te pakkosāpetvā tesaṃ ovādatthāya idaṃ suttaṃ ārabhi. Tattha <hi rend="bold">ruṇṇa</hi>nti roditaṃ. <hi rend="bold">Ummattaka</hi>nti ummattakakiriyā. <hi rend="bold">Komāraka</hi>nti kumārakehi kattabbakiccaṃ. <hi rend="bold">Dantavidaṃsakahasita</hi>nti dante dassetvā pāṇiṃ paharantānaṃ mahāsaddena hasitaṃ. <hi rend="bold">Setughāto gīte</hi>ti gīte vo paccayaghāto hotu, sahetukaṃ gītaṃ pajahathāti dīpeti. <hi rend="bold">Nacce</hi>pi eseva nayo. <hi rend="bold">Ala</hi>nti yuttaṃ. <hi rend="bold">Dhammappamoditānaṃ sata</hi>nti ettha dhammo vuccati kāraṇaṃ, kenacideva kāraṇena pamuditānaṃ santānaṃ. <hi rend="bold">Sitaṃ sitamattāyā</hi>ti tasmiṃ sitakāraṇe sati yaṃ sitaṃ karotha, taṃ vo sitamattāya aggadante dassetvā pahaṭṭhākāramattadassanāyayeva <pb ed="P" n="2.0367" /> yuttanti vuttaṃ hoti.</p>

<p rend="subhead">6. Atittisuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="109"><hi rend="paranum">109</hi><hi rend="dot">.</hi> Chaṭṭhe <hi rend="bold">soppassā</hi>ti niddāya. <hi rend="bold">Paṭisevanāya natthi tittī</hi>ti yathā yathā paṭisevati, tathā tathā ruccatiyevāti titti nāma natthi. Sesapadadvayepi eseva nayo. Sace hi mahāsamudde udakaṃ surā bhaveyya, surāsoṇḍo ca maccho hutvā nibbatteyya, tassa tattha carantassapi sayantassapi titti nāma na bhaveyya. Imasmiṃ sutte vaṭṭameva kathitaṃ.</p>

<p rend="subhead">7. Arakkhitasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="110"><hi rend="paranum">110</hi><hi rend="dot">.</hi> Sattame <hi rend="bold">avassutaṃ hotī</hi>ti tintaṃ hoti. <hi rend="bold">Na bhaddakaṃ maraṇaṃ hotī</hi>ti apāye paṭisandhipaccayatāya na laddhakaṃ hoti. <hi rend="bold">Kālakiriyā</hi>ti tasseva vevacanaṃ. Sukkapakkhe sagge paṭisandhipaccayatāya <pb ed="V" n="2.0223" /> bhaddakaṃ hoti <pb ed="M" n="2.0232" /> laddhakaṃ. Taṃ pana ekantena sotāpannādīnaṃ tiṇṇaṃ ariyasāvakānaṃyeva vaṭṭati. Sesamettha uttānamevāti.</p>

<p rend="subhead">8. Byāpannasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="111"><hi rend="paranum">111</hi><hi rend="dot">.</hi> Aṭṭhame <hi rend="bold">byāpanna</hi>nti pakatibhāvaṃ jahitvā ṭhitaṃ. Sesaṃ purimasutte vuttanayameva.</p>

<p rend="subhead">9. Paṭhamanidānasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="112"><hi rend="paranum">112</hi><hi rend="dot">.</hi> Navame <hi rend="bold">nidānānī</hi>ti kāraṇāni. <hi rend="bold">Kammānaṃ samudayāyā</hi>ti vaṭṭagāmikammānaṃ piṇḍakaraṇatthāya. <hi rend="bold">Lobhapakata</hi>nti lobhena pakataṃ. <hi rend="bold">Sāvajja</hi>nti sadosaṃ. <hi rend="bold">Taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattatī</hi>ti taṃ kammaṃ aññesampi vaṭṭagāmikammānaṃ samudayāya piṇḍakaraṇatthāya saṃvattati. <hi rend="bold">Na taṃ kammaṃ kammanirodhāyā</hi>ti taṃ pana kammaṃ vaṭṭagāmikammānaṃ nirodhatthāya na saṃvattati. Sukkapakkhe <pb ed="P" n="2.0368" /><hi rend="bold">kammānaṃ samudayāyā</hi>ti vivaṭṭagāmikammānaṃ samudayatthāya. Iminā nayena sabbaṃ atthato veditabbaṃ.</p>

<p rend="subhead">10. Dutiyanidānasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="113"><hi rend="paranum">113</hi><hi rend="dot">.</hi> Dasame <hi rend="bold">kammāna</hi>nti vaṭṭagāmikammānameva. <hi rend="bold">Chandarāgaṭṭhāniye</hi>ti chandarāgassa kāraṇabhūte. <hi rend="bold">Ārabbhā</hi>ti āgamma sandhāya paṭicca. <hi rend="bold">Chando</hi>ti taṇhāchando. <hi rend="bold">Yo cetaso sārāgo</hi>ti yo cittassa rāgo rajjanā rajjitattaṃ, etamahaṃ saṃyojanaṃ vadāmi, bandhanaṃ vadāmīti attho. Sukkapakkhe <hi rend="bold">kammāna</hi>nti vivaṭṭagāmikammānaṃ. <hi rend="bold">Tadabhinivattetī</hi>ti taṃ abhinivatteti. Yadā vā tena vipāko ñāto hoti vidito, tadā te ceva dhamme tañca vipākaṃ abhinivatteti. Iminā ca padena vipassanā kathitā, <hi rend="bold">tadabhinivattetvā</hi>ti iminā maggo. <hi rend="bold">Cetasā abhinivijjhitvā</hi>ti iminā ca maggova. <hi rend="bold">Paññāya ativijjha passatī</hi>ti saha vipassanāya maggapaññāya nibbijjhitvā passati. Evaṃ sabbattha attho veditabbo. Imasmiṃ pana sutte vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitanti.</p>

<p rend="centre">Sambodhavaggo paṭhamo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
